PLAN WYNIKOWY NAUCZANIA PRZYRODY W KLASIE PIĄTEJ

Prezentowany plan wynikowy przyrody dotyczy uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, uczęszczających do klasy piątej. Opracowany został w oparciu o program nauczania Mirosławy Wiechowskiej (numer w wykazie DKW – 4014 – 54/00). Przewiduje się, że zaprojektowana tematyka będzie realizowana w wymiarze trzech godzin tygodniowo. Doskonałą formą umożliwiającą poznanie i zrozumienie zależności istniejących w środowisku przyrodniczym, zainteresowanie światem, jego różnorodnością i pięknem są  wycieczki tematyczne. Stanowią one podstawę do dalszych rozważań i poszukiwań w oparciu o środki dydaktyczne wykorzystywane na zajęciach szkolnych. Poniżej prezentowany plan pozwala  na realizację ścieżek edukacyjnych, takich jak:
•	edukacja regionalna;
•	edukacja ekologiczna;
•	edukacja prozdrowotna.
Wymagania programowe zostały podzielone na wymagania podstawowe i rozszerzone. Ocena uzyskana przez ucznia  z przedmiotu uzależniona jest od stopnia opanowania przez niego wiadomości i umiejętności określonych wymaganiami programowymi. Przewiduje się następujące zakresy dla poszczególnych ocen (zgodnie z WSO Zespołu Szkół nr 4 Specjalnych w Ełku):

86% - 100%   - bardzo dobry

wymagania podstawowe

56% -   85%   - dobry
26% -   55%   - dostateczny
11% -   25%   - dopuszczający 
 0%  -   10%   - niedostateczny
Opanowanie przez ucznia wiadomości i umiejętności określonych przez wymagania ponadpodstawowe jest podstawą do wystawienia mu oceny celującej. Plan wynikowy opracowała Krystyna Siwik, nauczycielka Zespołu Szkół nr 4 Specjalnych w Ełku.
PLAN WYNIKOWY nauczania przyrody w kl. V

dkw–4014–54/00	Plan wynikowy opracowała Krystyna Siwik -	
Program: Mirosławy Wiechowskiej	nauczyciel  Zespołu Szkół nr 4 Specjalnych w Ełku	

Lp	temat lekcji	Ścieżki edukacyjne	wymagania programowe	
			podstawowe	ponadpodstawowe	
1	O czym będziemy się uczyć na lekcjach przyrody? W jaki sposób będziemy pracować?		•	Wyjaśnia, co nazywamy przyrodą.
•	Wyjaśnia zasady pracy na lekcji przyrody.
•	Wyjaśnia zasady uzyskiwania ocen.
		
2	Z czego składa się przyroda?		•	Wymienia elementy przyrody ożywionej.
•	Wymienia elementy przyrody nieożywionej.	•	Porównuje zmiany zachodzące w przyrodzie nieożywionej ze zmianami w przyrodzie ożywionej.	
3
4	Obserwacja jako podstawowe źródło wiedzy o przyrodzie (wycieczka)	Edukacja regionalna – ogólna charakterystyka geograficzna regionu.	•	Wymienia ogólne cechy obserwowanych obiektów.	•	Na podstawie obserwacji dokonuje porównań.
•	Podejmuje próby wyciągania wniosków na podstawie obserwacji.	
5
6	Poznajemy przyrządy i pomoce przyrodnika (wycieczka)		•	Nazywa przyrządy służące przyrodnikowi.
•	Określa przeznaczenie lornetki, lupy, mikroskopu.	•	Wymienia nazwy przyrządów, które są potrzebne na wycieczce terenowej oraz określa ich przeznaczenie.	
7
8	Określamy kierunki świata (zajęcia terenowe)		•	Nazywa i wskazuje główne kierunki świata.
•	W dowolny sposób wyznaczy kierunki główne.	•	Charakteryzuje sposoby wyznaczania kierunków głównych.	
9	Powtórzenie wiadomości
			
10	Mapa – znaki na mapie		•	Odczytuje informacje zapisane w legendzie mapy.
•	Odczytuje obiekty przestawione na mapie, wykorzystuje znaki.	•	Odszuka i wymieni 4 znaki leżące na północ od Ełku.	
1112	Mapa – barwy na mapie		•	Odczytuje informacje zapisane w legendzie mapy.
•	Wskazuje i nazywa na mapie formy terenu.	•	Odszukuje i odczytuje wysokości szczytów górskich.
•	Porównuje wysokości wzniesień, biorąc pod uwagę kolor.
•	Odróżnia pagórek od góry.	
1314	Opisujemy krajobraz naszej okolicy (wycieczka)	Edukacja regionalna – ogólna charakterystyka geograficzna regionu.	•	Wymienia składniki krajobrazu.
•	Nazywa formy terenu występujące w krajobrazie okolicy.
•	Wskazuje elementy krajobrazu naturalnego.	•	Konstruuje dłuższą wypowiedź ustną (4 – 5 zdań) opisującą krajobraz okolicy.
•	Wskazuje przykłady „rzeźbiarzy” krajobrazu (woda, wiatr, ogień).
•	Wyjaśnia, w jaki sposób woda niszczy skały.	
15	Powtórzenie wiadomości			
16	Sprawdzian wiadomości			
17	Omówienie i poprawa sprawdzianu			
18	Region, w którym żyję – położenie na mapie Polski	Edukacja regionalna – ogólna charakterystyka geograficzna regionu.	•	Nazywa i wskazuje region na mapie Polski.
•	Określa położenie na mapie Polski.	•	Wyjaśnia pochodzenie nazwy regionu.	
19	Mazury – ukształtowanie terenu		•	Rozpoznaje, nazywa i pokazuje na mapie formy terenu występujące w krajobrazie Mazur.
•	Wskazuje elementy krajobrazu naturalnego.	•	Wskazuje elementy krajobrazu przekształconego przez człowieka.
•	Wyjaśnia ukształtowanie terenu przez lądolód.	
20	Główne miasta mojego regionu		•	Nazywa miasta i wskazuje na mapie Polski.
•	Określa położenie miast na mapie.
•	Zapisuje nazwy miast.	•	Porównuje miasta pod względem wielkości i wybrane miasta charakteryzuje.	
21	Naturalne krajobrazy regionu i jego cechy		•	Nazywa i wymienia naturalne krajobrazy regionu.
•	Wymienia cechy charakterystyczne naturalnego krajobrazu.	•	Konstruuje dłuższą wypowiedź ustną (4 – 5 zdań) opisującą naturalny krajobraz regionu.	
22	Powtórzenie				
23	Warunki życia na lądzie		•	Charakteryzuje warunki panujące na pustyni.
•	Charakteryzuje warunki panujące w wysokich partiach gór.	•	Wymienia czynniki warunkujące życie na lądzie i wyjaśnia, dlaczego na obszarach ubogich w roślinność żyje niewiele zwierząt.
•	Wyjaśnia zależności organizmów żywych od rodzaju środowiska.	
24	Jak powstaje gleba?		•	Wie, co to jest gleba.
•	Wymienia składniki gleby.
•	Określa proces powstawania gleby.	•	Wymienia najważniejsze składniki gleby.
•	Objaśnia znaczenie gleby.	
25	Budowa gleby		•	Zna, rysuje i omawia schemat przekroju glebowego.
•	Objaśnia, która warstwa jest najważniejsza z punktu widzenia jej żyzności.	•	Objaśnia, w jaki sposób powstaje próchnica.	
26	Z czego składa się drzewo?		•	Wymienia składniki drzewa.
•	Określa przeznaczenie poszczególnych części drzewa.
	•	Rozpoznaje i nazywa drzewa liściaste i iglaste.	
27	Budowa krzewu		•	Wymienia składniki krzewu.
•	Określa przeznaczenie poszczególnych części krzewu.
	•	Rozpoznaje i nazywa krzewy liściaste i iglaste.	
28	Budowa rośliny zielnej		•	Rysuje i nazywa poszczególne części składowe rośliny.
•	Określa funkcje każdej części.

	•	Podaje przykłady roślin zielnych, opisuje je.
•	Objaśnia, dlaczego roślina jest zielona.	
29	Wymagania życiowe truskawki		•	Wymienia i nazywa poszczególne części rośliny.
•	Określa warunki uprawy roślin.
•	Objaśnia wymagania życiowe roślin.
•	Podaje przykłady znaczeń uprawy roślin.

	•	Określa sposoby sadzenia roślin i pielęgnacji.	
30	Pelargonia i jej wymagania życiowe		•	Określa warunki hodowli pelargonii.
•	Nazywa poszczególne części rośliny.
•	Zna sposoby nawożenia ziemi doniczkowej.
•	Rozpoznaje niektóre kwiaty doniczkowe.	•	Potrafi zasadzić kwiat w doniczce.
•	Zasadza kwiat doniczkowy i opiekuje się nim przez okres roku szkolnego.
•	Potrafi wyszukać informacje o kwiatach w czasopismach i atlasach.
•	Dokonuje obserwacji.	
31	Powtórzenie wiadomości			
32	Sprawdzian wiadomości			
33	Omówienie i poprawa sprawdzianu			
34

35	Poznajemy las i jego roślinność
Wycieczka	Edukacja regionalna – ogólna charakterystyka geograficzna regionu.	•	Określa typ lasu w najbliższej okolicy.
•	Rozpoznaje drzewa liściaste i iglaste.
•	Rozpoznaje krzewy.
•	Rozpoznaje jagody mchy.
•	Rozpoznaje i wskazuje piętra roślinności w lesie.
•	Przyporządkowuje rośliny poszczególnym piętrom.
•	Wyjaśnia jak należy zachować się w lesie.	•	Określa, w jaki sposób człowiek oddziałuje na las w najbliższej okolicy.
•	Objaśnia, z czego powstaje ściółka leśna.	
36	Warunki życia w środowisku leśnym.	Edukacja ekologiczna – degradacja środowiska – przyczyny, wpływ na zdrowie człowieka oraz jej związek z formami działalności ludzi.	•	Wskazuje zależności pomiędzy różnymi grupami roślin leśnych.
•	Dostrzega i różnicuje warunki życia w różnych piętrach lasu.
•	Wskazuje zależności pomiędzy warstwą budowy lasu a życiem zwierząt.	•	Dostrzega zależności między roślinami leśnymi.
•	Dostrzega ochronę zasobów leśnych.
•	Wyjaśnia, dlaczego lasy zaliczane są do najważniejszych bogactw naturalnych.	
37

38	Poznajemy grzyby jadalne
Grzyby trujące	Edukacja prozdrowotna – ochrona przed zagrożeniami naturalnymi.	•	Wyjaśnia, dlaczego należy zbierać grzyby, które dobrze znamy.
•	Rozpoznaje gatunki jadalne.
•	Rozpoznaje grzyby trujące.
•	Odróżnia gatunki jadalne od trujących.	•	Wymienia objawy świadczące o zatruciu grzybami.	
39	Znaczenie grzybów w przyrodzie		•	Objaśnia dobrą działalność grzybów.
•	Dostrzega złą działalność grzybów.	•	Wymienia produkty żywnościowe, które powstają dzięki działalności grzybów.
•	Wyjaśnia, dlaczego nie należy spożywać pokarmów, na których pojawiła się pleśń.	
40	Ssaki najczęściej spotykane w lesie		•	Objaśnia cechy charakterystyczne ssaków
•	Wymienia nazwy pokarmów, którymi żywią się poszczególni przedstawiciele ssaków.
•	Rozpoznaje i wymienia kilka ssaków leśnych.	•	Wskazuje na zwierzęta leśne, które są krewniakami domowego psa.
•	Objaśnia, które zwierzęta są niebezpieczne dla człowieka.	
41	Mieszkańcy lasu – ptaki		•	Wymienia i rozpoznaje nazwy kilku ptaków leśnych.
•	Wymienia normy pokarmowe, którymi żywią się ptaki.
•	Wymienia ptaki, które pozostają na zimę, a które odlatują.
	•	Objaśnia, jakie jest znaczenie ptaków w przyrodzie.	
42	Owady pożyteczne	Edukacja prozdrowotna – ochrona przed zagrożeniami naturalnymi.	•	Wymienia nazwy pożytecznych owadów.
•	Objaśnia zadania matki mrówki i robotnic.
•	Określa nazwę mieszkania mrówek.
•	Określa pożywienie mrówek.
	•	Określa jak zbudowane jest mrowisko na zewnątrz i w środku.
•	Objaśnia, dlaczego powinniśmy chronić mrówki.	
43	Szkodniki lasów		•	Wymienia nazwy szkodników leśnych.
•	Objaśnia, czym żywią się korniki.
•	Objaśnia, czym żywią się prządki pierścieniówki barczatki sosnowej, sówki choinówki.
	•	Objaśnia, w jaki sposób walczy się ze szkodnikami lasów.
•	Wskazuje, w jaki sposób należy zachować się po zastosowaniu środków zwalczania owadów – szkodników.	
44	Co nam dają lasy?		•	Objaśnia, jakie korzyści czerpiemy z lasu.	•	Objaśnia, dlaczego mówimy, że lasy są wielkim bogactwem kraju.	
45	Ochrona lasów, zwierząt i roślin w nim żyjących	Edukacja ekologiczna – degradacja środowiska – przyczyny, wpływ na zdrowie człowieka oraz jej związek z formami działalności ludzi.	•	Objaśnia, dlaczego lasy trzeba chronić przed zniszczeniem.
•	Wyjaśnia, dlaczego nie wolno palić ognisk w lesie i w pobliżu lasu.
•	Wie, dlaczego nie wolno pozostawiać w lesie śmieci, butelek, kawałków szkła.	•	Objaśnia, w jaki sposób odnawia się las.
•	Wie, co to są leśne szkółki.
•	Objaśnia, jaka jest rozbieżność między roślinami, a zwierzętami.	
46	Zwierzęta chronione prawnie	Edukacja prozdrowotna – ochrona przed zagrożeniami naturalnymi.	•	Objaśnia, na czym polega ochrona zwierząt.
•	Wymienia kilka zwierząt prawnie chronionych.
•	Objaśnia zwierzęta chronione w okolicy.	•	Sporządza spis zwierząt chronionych w regionie.	
47	Wycieczka do lasu – powtórzenie materiału				
48	Sprawdzian pisemny				
49	Omówienie i poprawa sprawdzianu			
50	Woda – największe środowisko życia		•	Wskazuje na mapie zbiorniki wodne.
•	Pokazuje na mapie położenie zbiorników wód słonych i słodkich.	•	Wymienia nazwy zbiorników słodkich i słonych	
51

52	Poznajemy warunki i przystosowanie do życia w wodzie
Wycieczka		•	Porównuje zachowanie się przedmiotów w powietrzu i w wodzie (opór, szybkość poruszania się, utrzymanie się na powietrzu).
•	Wskazuje przystosowanie ryb do życia w wodzie.	•	Wyjaśnia, w jaki sposób oddychają zwierzęta żyjące w wodzie.
•	Charakteryzuje przystosowania roślin do życia w wodzie.
•	Wyjaśnia związek między głębokością zbiornika, a ilością organizmów żywych.	
53	Życie zwierząt w wodzie		•	Wymienia i nazywa zwierzęta żyjące w wodzie (ryby).
•	Wymienia i nazywa organizmy pływające w wodzie, poddające się ruchom wody.
•	Objaśnia, które organizmy żyją na dnie zbiornika.	•	Wyjaśnia, jakie znaczenie ma fakt, że w zimie pod warstwą lodu woda  nie jest zamarznięta.	
54	Rośliny wodne		•	Wymienia kilka roślin wodnych.
•	Rozróżnia 3 grupy roślin żyjących w zbiorniku wodnym.
•	Objaśnia warunki życia poszczególnych roślin na różnych głębokościach.	•	Charakteryzuje rośliny i cechy charakterystyczne żyjące w zbiornikach wodnych.	
55	Poznajemy parki i rezerwaty przyrody w regionie	Edukacja ekologiczna	•	Wskazuje na mapie położenie najbliższych parków (rezerwatów).
•	Nazywa najbliższy rezerwat, park krajobrazowy, park narodowy.
•	Objaśnia, co to jest park (rezerwat) przyrody.	•	Wymienia 2 nazwy parków narodowych i wskazuje ich położenie.
•	Określa sposób zachowania się w parkach narodowych.
•	Wyjaśnia rolę parków, rezerwatów przyrody.	
56.		Rośliny przemysłowe jako element krajobrazu		•	Rozpoznaje i nazywa 4 rośliny przemysłowe.
•	Wymienia korzyści z uprawy roślin przemysłowych.	•	Rozpoznaje i nazywa wszystkie rośliny przemysłowe.
•	Zna ich przeznaczenie w rolnictwie i przemyśle przetwórczym.
•	Wymienia nazwy chwastów.	
57.		Zwierzęta hodowlane jako element krajobrazu		•	Rozpoznaje i nazywa 4 zwierzęta hodowlane.	•	Rozpoznaje i nazywa wszystkie zwierzęta hodowlane.
•	Wie, jakie znaczenie mają dla człowieka i krajobrazu.	
58.		Cechy krajobrazu rolniczego.
Dlaczego człowiek uprawia ziemię?		•	Zna i nazywa cechy krajobrazu rolniczego.	•	Zna sposoby przekształcania krajobrazu naturalnego w rolniczy.	
59.		Krajobraz przemysłowy	Ekologiczna degradacja środowiska – przyczyny oraz jej związek z formami działalności ludzi.	•	Charakteryzuje krajobraz przemysłowy.	•	Wymienia nazwy przemysłu.
•	Zna przeznaczenie produktów przemysłowych.	
60.		Krajobraz miejski		•	Wyjaśnia, dlaczego krajobraz miejski to dzieło człowieka.
•	Wymienia kilka roślin i zwierząt krajobrazu miejskiego.	•	Wymienia nazwy drzew i krzewów rosnących w krajobrazie miejskim.
•	Wyjaśnia, dlaczego człowiek tworzy krajobraz miejski.
	
61.		Pozytywne przykłady oddziaływania człowieka na przyrodę		•	Rozróżnia elementy krajobrazu przekształconego przez człowieka.	•	Wyjaśnia konieczność przekształcania środowiska.
•	Ocenia zależność pomiędzy działalnością człowieka a stanem środowiska.	
62.		Negatywne przejawy oddziaływania człowieka na przyrodę	Edukacja ekologiczna – degradacja środowiska – zaśmiecanie środowiska – zatruwanie odpadami przemysłowymi.
	•	Potrafi nazwać źródła zanieczyszczeń.
•	Rozróżnia związki między działalnością człowieka a degradacją środowiska.	•	Potrafi wskazać kilka możliwości zapobiegania zanieczyszczeniom środowiska.
•	Wie, jaka działalność prowadzi do degradacji środowiska.
•	Wie, co to jest klęska ekologiczna.	
63.		Poznajemy zajęcia mieszkańców naszego regionu		•	Uczeń wymieni zajęcia mieszkańców swojego regionu.	•	Wymieni zawody ginące i współczesne.
•	Wykazuje szacunek dla starszych.	
64.		Kultura i tradycje regionu	Edukacja regionalna. Charakterystyka kulturowa, podstawowe nazewnictwo, główne symbole regionalne. Muzyka, architektura, sztuka, folklor.	•	Uczeń wyjaśnia, co to jest kultura regionu, tradycje regionalne.
•	Uczeń opisze wygląd stroju ludowego.	•	Wymieni piosenki i przyśpiewki regionalne.
•	Wymieni najważniejsze zabytki.	
65.		Nasz udział w tworzeniu kultury i tradycji regionu		•	Uczeń dostrzega znaczenie podtrzymywania tradycji regionalnej.	•	Uczeń zaśpiewa piosenkę ludową.
•	Wykona elementy sztuki ludowej np. palmę, wycinankę.
	
66.		Tradycje i święta w mojej rodzinie	Edukacja regionalna. Lokalne i regionalne tradycje, święta, obyczaje i zwyczaje.
	•	Uczeń opisze tradycje i zwyczaje w swojej rodzinie.	•	Uczeń wyjaśnia związki łączące tradycję i zwyczaje rodzinne regionu.
•	Narysuje drzewo genealogiczne.	
67.		Wpływ przyrody na znaczenie tradycji i kultury naszego regionu		•	Uczeń opisze wpływ świata roślin i zwierząt na życie człowieka.	•	Uczeń wymieni motywy roślinne i zwierzęce mające odzwierciedlenie w sztuce.	
68	Powtórzenie materiału			
69	Sprawdzian, poprawa sprawdzianu	
		
70	Budowa i rola żeńskich i męskich komórek i narządów rozrodczych		•	Nazywa męskie i żeńskie narządy rozrodcze, pokazuje na schematach położenie narządów, nazywa komórki rozrodcze męskie i żeńskie.	•	Wyróżnia zewnętrzne i wewnętrzne narządy rozrodcze żeńskie.
•	Określa funkcję poszczególnych narządów układu rozrodczego.
•	Wyjaśnia, dlaczego należy dbać o higienę.	
71
72	Rozmnażanie jako jedna z podstawowych czynności życiowych człowieka od poczęcia do narodzin		•	Wyjaśnia, dlaczego do powstawania naszego życia potrzebna jest kobieta i mężczyzna.
•	Nazywa organ, w którym rozwija się zapłodniona komórka jajowa.
•	Wyjaśnia pojęcie: ciąża.	•	Wyjaśnia, na czym polega proces zapłodnienia.
•	Wyjaśnia, w których narządach powstają żeńskie i męskie komórki rozrodcze.	
73	Etapy rozwojowe człowieka		•	Uczeń wymieni etapy rozwoju człowieka.	•	Uczeń scharakteryzuje kolejne etapy rozwoju człowieka.
	
74	Jakie są różnice w budowie fizycznej i psychice kobiety i mężczyzny?		•	Wskazuje różnice w budowie sylwetki kobiety i mężczyzny.
•	Wskaże różnice w stroju, zainteresowaniach i sprawności kobiety i mężczyzny.	•	Wyjaśni związek zainteresowań z rolą w rodzinie kobiety i mężczyzny.
•	Wyjaśni związek rozwoju muskulatury ze sprawnością.
•	Wymieni kobiece i męskie cechy charakteru.
	
75	Dlaczego dojrzewanie to czas wielkich zmian?		•	Wymieni zmiany świadczące o rozpoczęciu się okresu dojrzewania.
•	Wyjaśni, dlaczego niektórzy dojrzewają wcześniej a inni później.	•	Wyjaśni przyczyny trądziku młodzieńczego.
•	Wskaże, jakie zmiany w psychice pojawiają się w okresie dojrzewania.
	
76	Co to jest i jak przebiega rozwój emocjonalny?	Edukacja prozdrowotna.
– wskazuje pozytywny aspekt kontaktów z rówieśnikami
–	wymienia niebezpieczeństwa, na jakie narażony jest młody człowiek podczas kontaktów z nieodpowiedzialnymi rówieśnikami lub osobami uzależnionymi.
	•	Wymieni zmiany w zachowaniu zachodzące w okresie dojrzewania.
•	Wymieni i wskaże zmiany w zainteresowaniach związane z okresem dojrzewania.	•	Wyjaśnia, na czym polega koleżeństwo, przyjaźń.
•	Wyjaśnia, na czym polega odpowiedzialność.
•	Wskaże przykłady zadań i obowiązków, w których młody człowiek wykaże się odpowiedzialnością.
•	Wyjaśnia, dlaczego powinniśmy być tolerancyjni.
•	Wyjaśnia, dlaczego nie powinniśmy oglądać brutalnych filmów.	
77	Na czy polega higiena okresu dojrzewania?		•	Wymieni podstawowe zasady higieny, jakich należy przestrzegać w okresie dojrzewania.	•	Wyjaśnia, jakie kosmetyki potrzebne są do pielęgnacji ciała.
•	Wyjaśnia, jakie problemy może pomóc rozwiązać pielęgniarka, rodzic, pedagog, lekarz.
	
78	Pozytywny model komunikowania się między dziewczętami i chłopcami		•	Rozumie i stosuje pozytywny model komunikowania się.
•	Szanuje płeć przeciwną.		
79	Powtarzamy wiadomości			
80	Co to są choroby pasożytnicze?		•	Wymieni przyczyny chorób pasożytniczych.
•	Wskaże ogólne zasady zapobiegania chorobom pasożytniczym.	•	Wyjaśnia pojęcie pasożyt.
•	Wymienia sytuacje i miejsca, w których może dojść do zarażenia się pasożytami.	
81	Jak pasożyty przystosowały się do trybu życia?		•	Wymieni nazwy pasożytów człowieka.
•	Wymieni reguły postępowania, które uchronią człowieka przed zarażeniem się pasożytami (własny grzebień, wywóz nieczystości, mycie owoców i warzyw). 	•	Podzieli pasożyty na zewnętrzne i wewnętrzne i poda ich przykłady.
•	Wymieni cechy przystosowujące pasożyty do ich trybu życia na przykładach owsików i tasiemca.	
82	Powtarzamy wiadomości			
83	Sprawdzian wiadomości			
84	Poprawa sprawdzianu, omówienie			
85	Poznajemy właściwości metali i ich zastosowanie	Edukacja prozdrowotna.
– właściwe zachowanie się w przypadku kontaktu z nieznanymi substancjami.	•	Wymienia właściwości metali.
•	Odróżnia metale od innych substancji.
•	Podaje przykłady wykorzystania metali.	•	Objaśnia związek poszczególnych właściwości metali z ich zastosowaniem.
•	Porównuje właściwości kilku metali.	
86	Właściwości niemetali i ich zastosowanie	Edukacja prozdrowotna.
– właściwe zachowanie się w przypadku kontaktu z nieznanymi substancjami.
	•	Wymienia często spotykane niemetale.
•	Odróżnia niemetale od innych substancji.	•	Klasyfikuje niemetale pod względem stanu skupienia.
•	Omawia znaczenie najczęściej występujących niemetali.	
87	Węgle kopalne i ich zastosowanie		•	Wymienia węgle kopalne.
•	Zna ich zastosowanie.	•	Objaśnia związki poszczególnych właściwości węgli kopalnych z ich zastosowaniem.
•	Porównuje właściwości kilku węgli kopalnych.	
88	Bogactwa naturalne regionu i ich zastosowanie		•	Wymienia bogactwa naturalne regionu.
•	Zna przeznaczenie tych bogactw dla człowieka.	•	Podaje przykłady zastosowania bogactw naturalnych w gospodarce, przemyśle, turystyce.
•	Rozumie zależność bogactw od życia człowieka.	
89	Wybrane zakłady produkcyjne w regionie oraz ich wpływ na rozwój przemysłu w Polsce	Edukacja ekologiczna – degradacja środowiska – jej związki z formami działalności ludzi.	•	Uczeń wymienia zakłady produkcyjne w regionie.
•	Rozumie ich wpływ na rozwój przemysłu w Polsce.	•	Podaje przykłady świadczące o wpływie zanieczyszczeń środowiska a zdrowie mieszkańców.	
90	Powtórzenie				
91	Sprawdzian wiadomości			
92	Omówienie i poprawa sprawdzianu