Przeprowadzone przeze mnie lekcje są częścią realizowanego w ZS nr 2 w Ełku programu wiedzy o społeczeństwie pod nazwą “Edukacja prawna i obywatelska”. Program ten realizowany jest w pełnej wersji dwóch godzin tygodniowo w dwóch klasach szkoły średniej. Przedstawione przeze mnie scenariusze lekcji przeprowadzone zostały w klasie trzeciej LO w blokach 2-godzinnych, stąd oba opracowane są na 90 minut.

KONSPEKT  LEKCJI WOS	
Opracowała Wacława Jamrożek

Temat: Prawa i obowiązki obywateli polskich w świetle konstytucji RP z 1997r.

Cele lekcji:
-uczeń umie posługiwać się konstytucją
-zna prawa i obowiązki obywateli RP
-potrafi poprawnie wnioskować
-umie wykorzystać wiedzę pozaźródłową ,własne doświadczenia
-poprawnie posługuje się odpowiednim słownictwem
-współpracuje w grupie przy wykonywaniu zadań
-potrafi zaprezentować w odpowiedni sposób efekty pracy 

Środki dydaktyczne-Konstytucja RP z 1997r.
Metody- pogadanka, praca z tekstem źródłowym, praca w grupie.
                 Czas-90 minut

Tok lekcji :

1.	Przypomnienie wiadomości na temat konstytucji, jej struktury i roli w państwie. Podkreślenie, na czym polega jej szczególna moc i szczególny tryb jej uchwalania – pogadanka pod kierunkiem nauczyciela.

2.	Przedstawienie obowiązków obywateli RP – nauczyciel.

3.	Zapoznanie z prawami i wolnościami obywateli oraz środkami ich ochrony- samodzielna praca uczniów .
a)	podział klasy na 5 grup. Każda grupa analizuje10 artykułów konstytucji.
b)	prezentacja wyników prac w poszczególnych grupach na forum klasy poprzez wybranych przedstawicieli.

4.	Podsumowanie- dyskusja pod kierunkiem nauczyciela na następujące tematy:
-	dlaczego konstytucja przyznaje więcej praw i wolności niż obowiązków obywatelom   Polski,

-	dlaczego rozdział temu poświęcony znajduje się na drugim miejscu wśród rozdziałów konstytucji.
-	w jaki sposób konstytucje państw autorytarnych i totalitarnych traktują prawa, wolności i obowiązki obywatelskie.  

Omówienie lekcji nr 

Przed realizacją tego tematu niezbędne jest wprowadzenie na wcześniejszych lekcjach informacji dotyczących konstytucji i jej pozycji w systemie prawnym państwa .Ważne jest również, aby umieli określić funkcję konstytucji oraz wiedzieli jak się nią posługiwać. Należy też zapoznać ich z zagadnieniem praw człowieka , omówić podstawowe dokumenty chroniące prawa człowieka oraz przedstawić instytucje tym się zajmujące. Uważam, że po takim wprowadzeniu uczniowie mogliby przystąpić do pracy z konstytucją. Wydawało mi się ,że łatwym dla nich ćwiczeniem będzie umiejętność odszukania w tekście praw i wolności obywatelskich. 
Mam podstawy sądzić, iż moi uczniowie doskonale znają aktywne metody nauczania, gdyż już w szkole podstawowej zostali z nimi zapoznani na lekcjach KOSS- u. Nie było więc problemu ze stworzeniem grup /wybrałam metodę wyboru liderów, aby każda z grup była w miarę “silna”/, przystąpieniem do pracy oraz prezentacją wyników.
Po przeprowadzeniu zajęć stwierdzam, że uczniowie umieją posługiwać się konstytucją, odnajdują bez trudu potrzebne im informacje. Stwierdzam też ,że w przypadku praw i wolności bezpośrednio ich dotyczących, nie mają problemu z ich opisem i wyjaśnieniem. Potrafią podawać przykłady. W przypadku punktów dla nich trudniejszych musiałam pomagać jeszcze w czasie pracy w grupach.
Problemem w tego rodzaju metodach pracy jest sposób oceniania uczniów. Czy wszystkim należy postawić tę samą ocenę, czy też wyróżnić tylko sprawozdawcę? Aby ten problem w miarę sprawiedliwie rozwiązać, obserwowałam uważnie pracę każdej z grup, uczniów którzy pracowali i tych którzy nie angażowali się. Wyróżniłam oceną tylko tych pierwszych.
Uważam, że lekcja spełniła moje oczekiwania. Tego typu zajęcia poprzedzić jednak należy zajęciami prowadzone tradycyjnymi metodami, kładącymi większy nacisk na wiedzę uczniów.

KONSPEKT  LEKCJI WOS	
Opracowała Wacława Jamrożek

Temat: Szukając równowagi- władza ustawodawcza a władza                                                                        wykonawcza w ustroju RP.

Cele lekcji:
-	uczeń zna kompetencje władzy ustawodawczej i wykonawczej w Polsce,
-	potrafi posługiwać się konstytucją, odnaleźć odpowiednie rozdziały i artykuły konstytucji,
-	potrafi poprawnie wnioskować,
-	umiejętnie wykorzystuje wiedzę pozaźródłową, 
-	posługuje się odpowiednim słownictwem
-	współpracuje w grupie przy wykonywaniu zadań
-	potrafi zaprezentować w odpowiedni sposób efekty pracy
-	posługuje się odpowiednim słownictwem    

Środki dydaktyczne-Konstytucja RP z 1997r., podręcznik “Wiedza o społeczeństwie” K. Wojtaszczyka.

Metody- pogadanka, praca z tekstem źródłowym, praca w grupie.
                 Czas-90 minut

Tok lekcji:
 
1.	Przypomnienie pod kierunkiem nauczyciela na czym polega trójpodział władzy, jaki jest cel jego wprowadzenia.
 
2.	Uczniowie samodzielnie zapoznają się z kompetencjami władzy ustawodawczej, prezydenta i rządu RP :
a)	podział klasy na trzy grupy i przydzielenie zadań,
b)	praca w grupach pod nadzorem nauczyciela,
c)	prezentacja wyników prac w poszczególnych grupach na forum klasy poprzez wybranych przedstawicieli.

3.	Określenie wzajemnych relacji między władzą ustawodawczą i wykonawcza-     pogadanka

4.	Podsumowanie- dyskusja pod kierunkiem nauczyciela:
-	w jaki sposób układają się relacje między władzą ustawodawczą a wykonawczą w Polsce,
-	na czym polega zasada równowagi i dla jakich ustrojów jest to charakterystyczne 

Omówienie lekcji nr 

Temat ten jest jednym z trudniejszych omawianych na lekcjach wos-u. Jest on realizowany po zajęciach wprowadzających uczniów w podstawy ustroju RP. Z tego względu omawiam wcześniej prawo wyborcze w Polsce, system partyjny /zwracam uwagę na pojęcie pluralizmu politycznego/, zapoznaję ze strukturą i funkcjonowaniem władzy ustawodawczej i wykonawczej w Polsce. Przy realizacji tych tematów odwołuję się do historii.
Ze względu na trudność tematu niezbędna była moja pomoc podczas pracy samodzielnej uczniów. Wyniki pracy zostały zaprezentowane przez poszczególnych sprawozdawców . Jednocześnie jeden z uczniów zapisywał je na tablicy. Następnie uczniowie pod moim kierunkiem określali wzajemne relacje pomiędzy władzą ustawodawczą a wykonawczą . 
Uważam, że podczas zajęć zrealizowane zostały postawione przeze mnie cele. Potwierdza się umiejętność posługiwania przez uczniów konstytucją. Ważna jest też kontrola czasu, ponieważ materiał jest duży. We wnioskach z lekcji uczniowie prawidłowo określili na czym polega równowaga między oboma rodzajami władz w Polsce. Jak już zaznaczyłam, uczniowie muszą wcześniej posiadać wiedzę teoretyczną na temat podstaw ustroju RP.